مقدمه

موفقیت و شکست هر پروژه به تصمیم‌گیری آگاهانه و منطقی افراد و بنگاه‌های متولی پروژه بستگی دارد. نقطه‌آغازین در هر تلاش آگاهانه برای تصمیم‌گیری منطقی، فرایند مساله‌یابی و انتخاب راهکار مناسب حل مساله است. در فرایند مساله یابی، شناخت مساله از طریق جمع‌آوری اطلاعات و در انتخاب راهکار مناسب، آگاهی از فن‌ها و روش‌ها بسیار حائز اهمیت است. با توجه به اهمیت ارزیابی اقتصادی پروژه‌ها تحلیل اقتصادی پروژه به عنوان یکی از مهم‌ترین فن‌های مقایسه و تصمیم‌گیری و انتخاب از میان مجموعه راهکارها بر اساس شرایط مطلوب اقتصادی تلقی می‌شود. هر پروژه‌ای قبل از اجرا می‌بایست از نظر مالی و فنی مورد ارزیابی قرارگرفته و امکان‌سنجی شود. فرایند امکان‌سنجی در جهت کسب اطمینان و ارزیابی قابلیت تأمین خواسته‌های مشتری صورت می‌گیرد.

ضرورت و هدف ارزیابی اقتصادی و سابقه تاریخی آن

ارزیابی اقتصادی روندی است برای ارزیابی نرخ بازده پروژه‌های سرمایه‌گذاری، سودآوری اجتماعی و اثرات آن بر نرخ رشد جمعیت، اشتغال نیروی کار و تربیت مدیران و بالاخره نرخ سرمایه‌گذاری مجدد موثر است.

تعریف تحلیل هزینه فایده

در علم اقتصاد مفاهیم اقتصاد مهندسی‌ و ارزیابی طرح‌های اقتصادی بسیار به‌ یکدیگر نزدیک می‌باشند. ارزیابی طرح‌های‌ اقتصادی به مفهوم بررسی منافع و هزینه‌های کنونی و آینده یک پروژه‌ اقتصادی و تصمیم‌گیری پیرامون آن است. این روش و تحلیل دارای ابزاری برای‌ مقایسه پروژه‌های مختلف و اولویت‌بندی‌ آن‌ها نیز است. ارزیابی طرح‌های اقتصادی‌ را در رشته‌های مهندسی، مدیریت و صنایع، اقتصاد مهندسی می‌نامند. چنین‌ به نظر می‌رسد که اقتصاد مهندسی عمدتاً در ارتباط با پروژه‌های مهندسی است در حالی‌که ارزیابی اقتصادی طرح‌ها علاوه بر پروژه‌های مهندسی، پروژه‌های تجاری را نیز در برمی‌گیرد. با توجه به این تعریف اقتصاد مهندسی زیرمجموعه ارزیابی‌ طرح‌های اقتصادی است. تحلیل هزینه- فایده مجموعه‌ای از مفاهیم است که در ارزیابی اقتصادی پروژه‌ها در بخش دولتی‌ مورد استفاده قرار می‌گیرند، هرچند که با گسترش آن می‌توان آن را مورد ارزیابی‌ پروژه‌های بخش خصوصی نیز