اعتبار اسنادي (LC) به تعهدي گفته می‌شود كه ميزان پرداختي خريدار به فروشنده به موقع و با مبلغ صحيح به دست فروشنده برسد. هرگاه كه خريدار قادر به پرداخت مبلغ خريد به فروشنده نباشد، بانك موظف است باقيمانده يا تمام مبلغ خريد را بپردازد. اعتبارات اسنادي اغلب در معاملات بين المللي به منظور اطمينان از دريافت مبالغ پرداختي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. براي واردات اغلب كالاهاي وارداتي مانند البسه، خودرو، اقلام كشاورزي و صنعتي از اعتبار اسنادي استفاده مي‌كنند كه انواع آن عبارتند از:1-1- اعتبار اسنادي وارداتي يا صادراتي:به اعتباري كه خريدار براي واردات به كشور خود گشايش می‌كند اعتبار وارداتي و اين اعتبار از لحاظ فروشنده كالا كه در كشور ديگر قرار دارد اعتبار صادراتي مي‌باشد.1-2- اعتبارات اسنادي قابل برگشت Revocable L/C:در اين نوع اعتبار، خريدار و يا بانك گشايش كننده اعتبار می‌تواند بدون اطلاع ذينفع، هرگونه تغيير يا اصلاحي در شرايط اعتبار بوجود آورد (بدون اجازه فروشنده). واضح است از اين نوع اعتبار استفاده چنداني نمي شود زيرا فروشنده اطمينان لازم را نسبت به پايدار ماندن اعتبار و انجام تعهدات خريدار ندارد. با كمال تعجب اگر خريدار ايراني بخواهد اعتبار قابل برگشتگشايش نمايد سيستم بانكي از وي مجوز خاص بانك مركزي را مطالبه می‌نمايد در حاليكه اعتبار غيرقابل برگشت احتياجي به مجوز ندارد.1-3- اعتبار اسنادي غير قابل برگشت: Inrevocable L/Cدر اعتبار اسنادي غيرقابل برگشت هرگونه تغيير شرايط اعتبار از جانب خريدار يا بانك گشايش كننده اعتبار موكول به موافقت و رضايت فروشنده بوده. فروشندگان معمولاً از اين گونه اعتبار استقبال بيشتري می‌كنند. بر اساس آخرين مقررات اتاق بازرگاني بين الملل در صورت …

اعتبار اسنادی (LC) به تعهدی گفته می‌شود که میزان پرداختی خریدار به فروشنده به موقع و با مبلغ صحیح به دست فروشنده برسد. هرگاه که خریدار قادر به پرداخت مبلغ خرید به فروشنده نباشد، بانک موظف است باقیمانده یا تمام مبلغ خرید را بپردازد. اعتبارات اسنادی اغلب در معاملات بین المللی به منظور اطمینان از دریافت مبالغ پرداختی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای واردات اغلب کالاهای وارداتی مانند البسه، خودرو، اقلام کشاورزی و صنعتی از اعتبار اسنادی استفاده می‌کنند که انواع آن عبارتند از:

۱-۱- اعتبار اسنادی وارداتی یا صادراتی:

به اعتباری که خریدار برای واردات به کشور خود گشایش می‌کند اعتبار وارداتی و این اعتبار از لحاظ فروشنده کالا که در کشور دیگر قرار دارد اعتبار صادراتی می‌باشد.

۱-۲- اعتبارات اسنادی قابل برگشت Revocable L/C:

در این نوع اعتبار، خریدار و یا بانک گشایش کننده اعتبار می‌تواند بدون اطلاع ذینفع، هرگونه تغییر یا اصلاحی در شرایط اعتبار بوجود آورد (بدون اجازه فروشنده). واضح است از این نوع اعتبار استفاده چندانی نمی شود زیرا فروشنده اطمینان لازم را نسبت به پایدار ماندن اعتبار و انجام تعهدات خریدار ندارد. با کمال تعجب اگر خریدار ایرانی بخواهد اعتبار قابل برگشت

گشایش نماید سیستم بانکی از وی مجوز خاص بانک مرکزی را مطالبه می‌نماید در حالیکه اعتبار غیرقابل برگشت احتیاجی به مجوز ندارد.

۱-۳- اعتبار اسنادی غیر قابل برگشت: Inrevocable L/C

در اعتبار اسنادی غیرقابل برگشت هرگونه تغییر شرایط اعتبار از جانب خریدار یا بانک گشایش کننده اعتبار موکول به موافقت و رضایت فروشنده بوده. فروشندگان معمولاً از این گونه اعتبار استقبال بیشتری می‌کنند. بر اساس آخرین مقررات اتاق بازرگانی بین الملل در صورت عدم تصریح و سکوت در اعتبار اسنادی مبنی بر قابل برگشت یا غیرقابل برگشت بودن آن، اعتبار غیر قابل برگشت خواهد بود.

۱-۴- اعتبار اسنادی تایید شده: Confirmed L/C

اعتباری است که خریدار ملزم می‌شود تا اعتبار صادره از سوی بانک خود را به تایید هر بانک معتبر دیگر که موردنظر فروشنده است، برساند. این نوع اعتبار اسنادی حاکی از اطمینان نداشتن به حیثیت اعتباری بانک صادرکننده و یا وضعیت متزلزل سیاسی یا اقتصادی کشور خریدار است. هم اکنون بسیاری از فروشندگان خارجی تقاضای اعتبارات تاییدشده از خریداران ایرانی می‌کنند که این مسئله به دو دلیل می‌باشد اولا وضعیت سیاسی و اقتصادی متزلزل ثانیا در سال‌های پس از جنگ ایران و عراق بدلیل کمبود ارز در سیستم بانکی کشور، بانک مرکزی خریداران را به به گشایش اعتبارات یوزانس (نسیه) ترغیب کرد در حالیکه بانک مرکزی در زمان سررسید اعتبارات توانایی پرداخت مبلغ اعتبار را نداشت که باعث تاخیرهای بلندمدت در پرداخت مبلغ اعتبارات به فروشندگان شد که باعث بی اعتمادی فروشندگان به بانک‌های ایرانی شد.

۱-۵- اعتبار اسنادی تایید نشده: Unconfirmed L/C

این نوع اعتبار در شرایط متعارف و بدون نیاز به تایید بانک دیگری گشایش می‌یابد. اگر در شرایط اعتبار کلمه Confirmed ذکر نشود آن اعتبار تایید نشده تلقی می‌شود.

۱-۶- اعتبار اسنادی قابل انتقال: Transferable L/C

به اعتباری گفته می‌شود که طبق آن، ذینفع اصلی حق دارد همه یا بخشی از اعتبار گشایش شده را به شخص یا اشخاص انتقال دهد. در واقع این نوع اعتبار یک امتیاز برای فروشنده محسوب می‌شود.

۱-۷- اعتبار اسنادی غیر قابل انتقال: Untransferable L/C

به اعتباری گفته می‌شود که ذینفع حق واگذاری کل یا بخشی از آن را به دیگری ندارد. در تجارت بین الملل عرف بر غیرقابل انتقال بودن اعتبار است و همچنین در ایران برای گشایش اعتبار قابل انتقال نیاز به مجوز بانک مرکزی می‌باشد.

۱-۸- اعتبار اسنادی نسیه یا مدت دار (یوزانس): Usance L/C

اعتباری است که وجه اعتبار بلافاصله پس از ارایه اسناد از سوی ذینفع، پرداخت نمی‌شود بلکه پرداخت وجه آن، بعد از مدت تعیین شده صورت می‌گیرد. در واقع فروشنده به خریدار مهلت می‌دهد که بهای کالا را پس از دریافت و فروش آن بپردازد. معامله یوزانس معمولا در کشورهایی انجام می‌گیرد که کمبود ارز دارند.

۱-۹- اعتبار اسنادی دیداری: At Sight L/C

اعتباری است که طبق آن بانک ابلاغ کننده پس از رویت اسناد حمل ارایه شده از طرف ذینفع (فروشنده)، در صورت رعایت تمامی شرایط اعتبار از سوی وی، بلافاصله وجه آن را پرداخت می‌کند.

۱-۱۰- اعتبار اسنادی پشت به پشت (اتکایی): Back to Back L/C

این نوع اعتبار اسنادی متشکل از دو اعتبار جدا از هم است. اعتبار اول به نفع ذینفع گشایش می‌یابد که خود به هر دلیلی قادر به تهیه و ارسال کالا نیست. به همین جهت با اتکا بر اعتباری که به نفع وی گشایش یافته است اعتبار دیگری برای فروشنده دوم (ذینفع دوم) که می‌تواند کالا را تهیه و ارسال کند، از طرف ذینفع اول گشایش می‌یابد.

۱-۱۱- اعتبار اسنادی ماده قرمز: Red Clause L/C

در این نوع اعتبار فروشنده می‌تواند قبل از ارسال کالا، وجوهی را بصورت پیش پرداخت از بانک ابلاغ کننده یا تایید کننده دریافت کند. علت این نامگذاری آن است که اولین بار که این اعتبار گشایش یافت بانک بازکننده اعتبار برای جلب توجه بانک ابلاغ کننده شرایط اعتبار را که به مقداری از وجه اعتبار را به عنوان پیش پرداخت به ذینفع پرداخت می‌کند را با جوهر قرمز نوشت که از آن به بعد به اعتبار ماده قرمز معروف شد.

۱-۱۲- اعتبار اسنادی گردان: Revolving L/C

اعتباری است که پس از هر بار استفاده ذینفع از اعتبار، همان مبلغ اسناد تا سطح اعتبار اولیه افزایش می‌یابد در واقع بدون احتیاج به افتتاح یا اصلاح اعتبار جدید، اعتبار موجود خود به خود تجدید می‌شود.

یوزانس

اعتبارات اسنادی مدت داری که به ضمیمه اسناد حمل کالا، برات عهده بانک گشاینده ارسال می‌گردد را یوزانس گویند. براتی که توسط بانک بازکننده اعتبار قبولی داده شود را قبولی بانکی گویند، در این حالت چنانچه ذینفع اعتبار به وجه نقد نیاز داشته باشد می‌تواند قبولی بانکی را در بازار تنزیل و به وجه نقد تبدیل نماید. در اعتبار اسنادی یوزانس، خریدار کالا یا

خدمات مبلغ پرداختی را به صورت نسیه به فروشنده کالا پرداخت می‌کند. هنگامی که فروشنده کالا (ذینفع اعتبار اسنادی) نسبت به حمل کالا اقدام و اسناد را بدون مغایرت به بانک ذیربط ارائه می‌نماید از تاریخ ارائه اسناد و پس از خاتمه یوزانس مبلغ کالای خود را از بانک مربوطه اخذ خواهد کرد. در یوزانس فروشنده توافق می‌کند اصل مبلغ کالا را در موعد خاصی

پس از تحویل کالا دریافت کند. مثلا وقتی خریدار بخواهد از تحویل بی کم و کاست کالای وارداتی مطمئن باشد، از این روش استفاده می‌کند.

فاینانس

در برخی مواقع، فروشنده مایل نیست وجه کالا را به صورت اعتبار اسنادی مدت دار دریافت نماید از طرف دیگر خریدار نیز به دلیل فقدان نقدینگی قادر به پرداخت نقدی اعتبار اسنادی نمی‌باشد، در این حالت معمولا خریدار از یک بانک یا موسسه مالی درخواست می‌کند که وجه اعتبار اسنادی را به صورت نقدی به فروشنده پرداخت و اصل و سود مبلغ پرداخت شده را در یک دوره زمانی مشخص از خریدار دریافت نماید، این روش پرداخت را فاینانس مالی و به موسسات تامین کننده وجوه، فاینانسر مالی می‌گویند. مثلاً وقتی خریدار در زمان خرید کل وجه را در اختیار نداشته باشد اما توان پرداخت آن را در یک دوره زمانی داشته باشد، از این روش استفاده می‌کند.

ریفاینانس

بانک ها با استفاده از منابع شعب خارج از کشور و منابع بانک های خارجی اقدام به پرداخت تسهیلات ارزی کوتاه مدت در قالب خطوط اعتباری ریفاینانس می‌نمایند با عنایت به اینکه نرخ سود این گونه تسهیلات نسبت به سود تسهیلات ریالی بسیار کم می‌باشد کمک موثری برای واردکنندگان جهت کاهش هزینه های تمام شده کالا خواهد بود. مدت استفاده از تسهیلات کوتاه مدت حداکثر یک سال از زمان معامله اسناد می‌باشد. تسهیلات ریفاینانس به صورت (سه، شش، و نه ماهه) نیز قابل استفاده است مشروط به اینکه خط اعتباری خاص با شرایط زمانی زیر یک سال در بانک عامل وجود داشته باشد. این روش مانند فاینانس است با این تفاوت که بانک‌های عامل داخلی به وسیله اعتبار خود، از منابع بانک های خارجی استفاده می‌کنند.

صکوک

یکی از طرق تبدیل به اوراق بهادارسازی در بازار سرمایه کشور استفاده از اوراق صکوک می‌باشد. صکوک در لغت به معنای نامه، رسید دریافت پول و سفته به کار رفته است. در حال حاضر در زبان عربی این واژه برای تمامی انواع حوالجات،‌ تعهدات یا اسناد اقرار به مال استفاده می‌شود.

استاندارد شرعی شماره ۱۷ گواهی‌هایی با ارزش اسمی یکسان است که پس از اتمام عملیات پذیره نویسی، بیانگر پرداخت مبلغ اسمی مندرج در آن توسط خریدار به ناشر است و دارنده آن مالک یک یا مجموعه ای از دارایی‌ها، منافع حاصل از دارایی و یا ذینفع یک پروژه یا یک فعالیت سرمایه گذاری خاص می‌شود. به عنوان مثال در این روش، صاحب کالا، کالای خود را به غیر می‌فروشد و سپس همان کالا را از خریدار خود اجاره به شرط تملیک می‌کند.

۵-۱- انواع صکوک

  1. اجاره ۲. استصناع ۳. مرابحه ۴. مشارکت ۵. مضاربه ۶. مزارعه ۷. مساقات ۸. وکالت ۹. سلم

ارایه خدمات صکوک حق الامتیاز صکوک مالکیت دارایی هایی که در آینده ساخته می‌شوند.

۵-۲- تعریف اوراق اجاره

اوراق بهادار با نام قابل نقل و انتقالی است که نشان دهنده مالکیت مشاع دارنده ان در دارایی‌های مبنای انتشار است.

۵-۳- ارکان انتشار صکوک

  • بانی: شخص حقوقی که قصد تامین مالی دارد.
  • نهاد واسط: شخص حقوقی که با انجام معاملات موضوع عقود اسلامی برای تامین مالی بانی اوراق بهادار منتشر می‌نماید.

سایر ارکان:

  • فروشنده: شخص حقوقی است که اقدام به فروش دارایی به نهاد واسط می‌نماید.
  • عامل فروش: شخص حقوقی است که نسبت به عرضه اوراق اجاره از طرف ناشر برای فروش اقدام می‌نماید.
  • عامل پرداخت: شرکت سپرده گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه است که نسبت به پرداخت‌های مرتبط با
  • اوراق اجاره در سررسیدهای معین به سرمایه گذاران اقدام نماید.
  • ضامن: شخص حقوقی است که پرداخت مبالغ اجاره بها و حسب مورد بهای خرید دارایی مورد اجاره توسط بانی به نهاد واسط را تضمین می‌نماید.

۵-۴- اوراق اجاره

هدف: تامین مالی منابع لازم برای خرید یک دارایی یا مجموعه چند دارایی و اجاره آنها به بانی

دارایی‌های مبنای انتشار اوراق اجاره:

  • زمین
  • ساختمان و تاسیسات
  • ماشین آلات و تجهیزات
  • وسایل حمل و نقل

۵-۴- اوراق مرابحه

اوراق مرابحه، اوراق بهادار قابل نقل و انتقالی است نشاندهنده مالکیت مشاع دارنده آن در دارایی مالی (طلب) است که براساس قرارداد مرابحه حاصل شده است.

۶-۴- اوراق استصناع

استصناع در لغت از ماده صنع به معنای سفارش ساخت است و در اصطلاح، قراردادی است که به موجب آن یکی از طرفین قرارداد، در مقابل مبلغی معین، ساخت و تحویل کالا یا طرح مشخصی را در زمان معین نسبت به طرف دیگر به عهده می‌گیرد.

وزارتخانه ها شهرداری‌ها و شرکت های دولتی و خصوصی که قصد احداث یا توسعه پروژه خاصی چون مسکن به صورت انبوه دارند و اعتبار مالی لازم برای انجام آن را به صورت نقد ندارند، می‌توانند از اوراق بهادار استصناع استفاده کنند و قیمت آن را طبق زمانبندی معینی از محل بودجه سالانه یا از طریق واگذاری واحدهای ساخته شده بتدریج بپردازند.

اوراق استصناع انواع مختلفی دارد:

  • استصناع موازی
  • استصناع اجاره به شرط تملیک

۷-۵- استصناع موازی

در این روش بانی (وزارتخانه یا شهرداری یا شرکت خصوصی) با مراجعه به امین و تشکیل شرکت واسط تامین مالی و‌ اجرای پروژه را از طریق قرارداد استصناع به آن می‌سپارد و به جای قیمت پروژه، اوراق بهادار استصناع با سررسیدهای معین می‌پردازد.

شرکت واسط، طبق قرارداد استصناع دومی، ساخت پروژه موردنظر را به پیمانکار مربوطه سفارش می‌دهد و در مقابل‌متعهد می‌شود قیمت پروژه را طبق زمان بندی مشخص به وی بپردازد، سپس واسط اوراق به ادار استصناع که حکایت از‌ بدهی بانی می‌کند را از طریق شرکت تامین سرمایه به مردم می‌فروشد و بدهی خود به پیمانکار را می‌پردازد.

۸-۵- استصناع اجاره به شرط تملیک

در این روش بانی با مراجعه به امین و تشکیل شرکت واسط، متعهد می‌شود چنانچه واسط کالا یا پروژه خاصی را احداث نماید آن را از واسط به صورت اجاره به شرط تملیک دریافت خواهد کرد. واسط طبق قرارداد استصناع ساخت کالا یا پروژه مورد نظر را به پیمانکار سفارش می‌دهد، واسط بعد کسب مجوزهای لازم، اوراق بهادار استصناع را منتشر و به مردم واگذار کرده وجوه آنان را جمع آوری و به وکالت از طرف آنان قیمت پروژه را به پیمانکار می‌پردازد.

واسط پروژه را از پیمانکار تحویل گرفته به وکالت از طرف صاحبان اوراق به بانی اجاره به شرط تملیک می‌دهد، بانی‌ اصل سرمایه و سود صاحبان اوراق را در قالب حقوقی اجاره به آنان می‌پردازد.

۹-۵- ریسک های صکوک

  • ریسک جمع آوری وجوه نقد به میزان لازم جهت خرید دارایی
  • ریسک سوء استفاده واسط از پول دریافتی
  • ریسک عدم فروش کالا به واسط
  • ریسک عدم اجاره کالا توسط مصرف کننده
  • ریسک از بین رفتن کلی یا جزئی دارائی
  • ریسک هزینه‌های دارایی مورد اجاره
  • ریسک عدم پرداختی به موقع اجاره بها
  • اوراق مشارکت

انتشار اوراق

اوراق مشارکت توسط دولت، شهرداری، شرکت‌های دولتی و خصوصی، برای تأمین اعتبار طرح‌های عمرانی در کشور، منتشر می‌گردد. تهیه دستورالعمل اجرایی و مقررات ناظر بر انتشار اوراق مشارکت بر عهده بانک مرکزی است. طبق دستورالعمل بانک مرکزی، اوراق مشارکت اوراق بهاداری هستند که با مجوز بانک مرکزی برای تأمین بخشی از منابع مالی مورد نیاز، طرح‌های سودآور تولیدی و خدماتی (به استثنای امور بازرگانی) در چارچوب عقد مشارکت مدنی، توسط سازمان جاری منتشر می‌شود. در هر ورقه مشارکت، میزان سهم دارنده آن مشخص شده است. مانند اوراق مشارکت ساخت جاده‌ها، معادن و … که دولت منتشر می‌کند.

  • اوراق قرضه

اسنادی است که به موجب آن شرکت انتشاردهنده متعهد می‌شود مبالغ مشخصی (بهره سالانه) را در زمان‌هایی خاص به دارنده آن پرداخت کند و در زمان مشخص (سررسید) اصل مبلغ را باز پرداخت کند. دارنده اوراق به عنوان بستانکار حق دریافت اصل و بهره آن را دارد ولی هیچ مالکیتی در شرکت ندارد.

در اوراق قرضه صادرکننده به خریدار بدهکار می‌شود. این سند دارای سررسید است و مبلغ آن در زمان سررسید به وسیله صادرکننده پرداخت می‌شود. این اوراق دارای کوپن بهره هستند و بهره آنها در فواصل زمانی معینی توسط بانک که نمایندگی صدور اوراق را دارد، پرداخت می‌شود. مانند اوراق قرضه که دولت برای ساخت نیروگاه‌ها منتشر می‌کند.

ادامه مطلب